تبلیغات
ریاضیات دروازه و کلید علوم - بی بی منجّمه یا منجمه نیشابوری
ریاضیات دروازه و کلید علوم
افلاطون: "ریاضیات روح را صفا می بخشد و ذهن را برای درك حقیقت آماده می كند."

آرشیو موضوعی

لینکهای مفید

آرشیو

پیوندها

بی بی منجّمه یا منجمه نیشابوری

بی بی منجّمه ، بانوی اخترشناس و ریاضیدان ایرانی در اواخر قرن ششم در نیشابور متولد شد. پدرش کمال الدین سمنانی، رئیس شافعیان نیشابور و مادرش نوادة محمدبن یحیی، فقیه و عالم بزرگ خراسان  بود. چنین زمینه ای بعلاوة محیط خانة پدر که محل آمد و شد عالمان و حکیمان بود، بی گمان، تأثیر بسزایی بر پرورش شخصیت و روح علمی او داشت. شواهد نشان می دهد که وی از ابتدای جوانی بر احکام نجوم تسلط داشته است. تبحرش در این رشته، جلال الدین خوارزمشاه (متوفی 628) را برآن داشت تا او را به خدمت در دربار خویش فراخواند. بی بی که به تعبیر فرزندش «سهم الغیب » در طالع داشت (ابن بی بی ، ص 196)، با احکام درستی که صادر کرد موفق شد مقام و منزلتی در دربار شاه به دست آورد و منجم مورد اعتماد او شود. بی بی با شوهرش مجدالدین محمد ترجمان، منشی دربار، سالیان دراز در دربار خوارزمشاهیان به سر برد. به دلیل اهمیتی که سلاطین آن روزگار برای احکام نجوم قائل بودند و تصوری که از تأثیر آن برسرنوشت خود و جنگهایشان در ذهن داشتند، در غالب لشکرکشیها، بی بی سلطان جلال الدین را همراهی می کرد. در 626 هنگامی که جلال الدین شهر اخلاط (یا خلاط ) در ساحل دریاچة وان در بخش علیای رود دجله (لسترنج ، ص 197، و نقشة ش 3) را به محاصره درآورده بود (ابن اثیر، ج 12، ص 487؛ و اشاراتی در منابع دیگر از جمله حمدالله مستوفی ، ص 499)، سفیری از جانب علاءالدین کیقباد، از دودمان سلجوقیان روم که حکومت آسیای صغیر را دردست داشت، به رسالت نزد خوارزمشاه آمد. در بازگشت، وی علاءالدین را از مهارت بسیار بی بی در نجوم و قدر و منزلت وی نزد سلطان جلال الدین آگاه کرد (اقبال آشتیانی ، ص 528؛ ابن بی بی ، ص 196). پس از ناکامیهای پی درپی جلال الدین و پایان گرفتن کار او، بی بی و خانواده اش به دمشق رفتند و به دربار سلطان ایوبی مظفرالدین ابوالفتح موسی ملقب به الملک الاشرف (حک : 626ـ634) راه یافتند. سلطان ایوبی آنها را به گرمی پذیرا شد و احترام بسیار کرد. چون علاءالدین از حضور بی بی منجمه در دربار الملک الاشرف اطلاع یافت، قاصدی فرستاد و از سلطان ایوبی درخواست کرد تا رخصت دهد که بی بی و خانواده اش به قونیه بروند ( د.اسلام ، چاپ دوم ، ذیل «ابن بی بی »). هنگامی که بی بی در جنگ میان علاءالدین و الملک الاشرف به درستی پیش بینی کرد که در روز و ساعتی خاص سپاهیان سلجوقی بر دشمن پیروز خواهند شد، اعتقاد و ارادت سلطان به بی بی بیشتر شد و در جهت برآورده ساختن آرزوی وی، بالاترین منصب دیوانی یعنی ریاست دارالانشای دربار را به همسرش سپرد و او را لقب امیری بخشید. از آن پس مجدالدین از مقرّبان خاص دربار شد و پیوسته در سفر و حضر همراه سلطان بود (ابن بی بی ، ص 196ـ 197). بی بی در 679 درگذشت (د.اسلام، همانجا).

پسر بی بی منجمه، ناصرالدین حسین معروف به ابن بی بی، نیز در شمار بزرگان دربار سلجوقیان روم درآمد و چون پدر منصب امیری یافت. ابن بی بی، کتابی به فارسی با عنوان الاوامرالعلائیة فی الامورالعلائیة معروف به تاریخ ابن بی بی نوشته است که مهمترین اثر دربارة تاریخ سلجوقیان روم است. بیشتر اطلاعاتی که از زندگی بی بی دردست است، از این کتاب برگرفته شده است (ابن بی بی، مقدمة مشکور، ص هفده ـ نوزده ؛ د. اسلام ، همانجا).


منبع: www.fa.wikipedia.com

درباره وبلاگ

مغز ما یک دینام هزار ولتی است که متاسفانه اکثرمان بیش از یک چراغ موشی از آن استفاده نمی کنیم . (ویلیام جیمز)
مدیر وبلاگ

آخرین پست ها

جستجو

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

نویسندگان

دیکشنری آنلاین

دیکشنری آنلاین